Mariadistel: Natuurlijke bescherming van de lever en ondersteuning van de stofwisseling

Mariadistel (Silybum marianum) is een plant met een lange geschiedenis van medicinaal gebruik, vooral ter bescherming van de lever en ter ondersteuning van de stofwisselingsfuncties van het lichaam. De belangrijkste werkzame stof is silymarine, een mengsel van flavonolignanen dat een gunstige invloed heeft op de gezondheid van de lever, de regulering van de bloedsuikerspiegel en de werking van het hart- en vaatstelsel. Daarnaast bezit het ontstekingsremmende, antioxiderende en antifibrotische eigenschappen, waardoor het een belangrijk therapeutisch middel is bij de behandeling van verschillende leveraandoeningen.

Biochemische samenstelling en werkingsmechanisme

Mariadistel bevat voornamelijk silymarine, dat bestaat uit flavonolignanen (silybine, silydianine en silychristine) en andere bioactieve stoffen, zoals taxifoline, quercetine, kaempferol en apigenine (Raclariu-Manolică and Socaciu, 2023). Deze stoffen hebben een krachtige antioxiderende werking en beschermen de levercellen tegen oxidatieve stress en toxines (Dhande et al., 2024). Silymarine ondersteunt de regeneratie van hepatocyten, remt ontstekingsprocessen en verhoogt het ontgiftingsvermogen van de lever door de remming van lipidenperoxidatie (Surai et al., 2024). Het heeft ook een antifibrotische werking, omdat het de productie van collageen in de lever vermindert en de ontwikkeling van leverfibrose vertraagt (Jaffar et al., 2024). Onderzoek wijst tevens op mogelijke neuroprotectieve effecten dankzij de vermindering van neuro-inflammatie en de ondersteuning van de overleving van zenuwcellen onder omstandigheden van oxidatieve stress (Yardım et al., 2021). Silymarine activeert enzymen die betrokken zijn bij de ontgifting van xenobiotica en ondersteunt zo de verwijdering van zware metalen en andere giftige stoffen (Bjørklund et al., 2024). Bij toxische hepatitis veroorzaakt door de groene knolamaniet (Amanita phalloides) voorkomt silymarine dat toxines de hepatocyten binnendringen en versnelt het de regeneratie daarvan (Tuğcan and Akpınar, 2025). Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar de mogelijke toepassing ervan bij de behandeling van levercomplicaties die samenhangen met het gebruik van bepaalde geneesmiddelen, bijvoorbeeld bij langdurig gebruik van paracetamol of chemotherapeutische middelen (Okiljević et al., 2024; Wang et al., 2023).

Invloed op de suikerstofwisseling en het hart- en vaatstelsel

Silymarine verbetert de gevoeligheid van cellen voor insuline en helpt de bloedsuikerspiegel te reguleren. Onderzoeken hebben een positieve invloed op de glykemische parameters aangetoond bij patiënten met diabetes type 2 (Ferdowsi et al., 2024). Daarnaast ondersteunt het de gezondheid van het hart- en vaatstelsel door het LDL-cholesterolgehalte te verlagen en het vasculaire endotheel te beschermen. Het werkingsmechanisme berust op de remming van oxidatieve stress en de verbetering van de mitochondriale functie in het hartweefsel (Ferdowsi et al., 2024; Zalat et al., 2021). Sommige onderzoeken suggereren dat silymarine het hartweefsel kan beschermen bij ischemie en reperfusieschade. Het moduleert ook de expressie van genen die verband houden met de vetstofwisseling, wat kan bijdragen aan een vermindering van het risico op atherosclerose (Kadoglou et al., 2022; Zalat et al., 2021).

Dosering en interacties met andere stoffen

De aanbevolen dagelijkse dosis mariadistel is afhankelijk van de vorm van het preparaat. De gebruikelijke dosering van silymarine ligt tussen 100–360 mg silibinine per afzonderlijke dosis, waarbij de maximale dagelijkse dosis 420–600 mg bedraagt (Foghis et al., 2023). Farmacokinetische onderzoeken tonen aan dat na orale toediening slechts 20–50% van de silymarine wordt opgenomen, terwijl tot 80% van de dosis via de gal wordt uitgescheiden (Abenavoli and Milic, 2017; Javed et al., 2022). Gemodificeerde nanoformuleringen, zoals fosfatidylcholine- of liposomale complexen, verhogen de biologische beschikbaarheid ervan (Kesharwani et al., 2020). Mariadistel kan voor een synergetisch effect worden gecombineerd met andere leverbeschermende stoffen, zoals curcumine of N-acetylcysteïne (Chaachouay, 2025). Hoewel silymarine over het algemeen als veilig wordt beschouwd, kan het een wisselwerking aangaan met bepaalde geneesmiddelen, zoals warfarine, statines en sommige cytostatica, omdat het de activiteit van cytochroom P450-enzymen beïnvloedt (Likhodii et al., 2024). De meest voorkomende bijwerkingen zijn lichte maag-darmklachten, zoals een opgeblazen gevoel of diarree (Akhtar et al., 2023).

Mogelijke alternatieven en verwante preparaten

Sommige andere plantenextracten hebben effecten die vergelijkbaar zijn met die van mariadistel, bijvoorbeeld Chinese schisandra (Schisandra chinensis) of artisjokextract (Cynara scolymus), die de ontgifting en de gezondheid van de lever ondersteunen (Pereira, 2016). Chinese schisandra bevat lignanen met een beschermende werking op de levercellen (Skalski et al., 2025), terwijl artisjok de productie van gal stimuleert en de spijsvertering ondersteunt (Moradi et al., 2021). Ook de combinatie van silymarine met resveratrol is van belang, omdat resveratrol de antioxiderende en ontstekingsremmende effecten ervan versterkt (Farzanegan et al., 2019). Synergetische combinaties van deze stoffen kunnen de doeltreffendheid van de behandeling van leveraandoeningen en stofwisselingsstoornissen verbeteren (Pereira, 2016).

Toekomstige toepassingsmogelijkheden van mariadistel

In de afgelopen jaren is onderzoek gedaan naar het gebruik van silymarine bij de behandeling van neurodegeneratieve aandoeningen, zoals de ziekte van Alzheimer en de ziekte van Parkinson, vanwege het vermogen om neuro-inflammatie en oxidatieve stress in het hersenweefsel te remmen (Ashique et al., 2024). Ook het mogelijke gebruik ervan binnen de oncologie wordt onderzocht, aangezien het antiproliferatieve effecten vertoont bij bepaalde soorten kankercellen. Experimentele onderzoeken tonen aan dat silymarine de apoptose van tumorcellen kan beïnvloeden door signaalroutes te moduleren die verband houden met de overleving van cellen (Emadi et al., 2022; Wang et al., 2023). Een andere onderzoeksrichting is het gebruik van nanoformuleringen van silymarine om de biologische beschikbaarheid en therapeutische werkzaamheid ervan te verbeteren (Kesharwani et al., 2020). Onderzoek richt zich daarnaast op de immunomodulerende effecten en het mogelijke gebruik ervan bij de behandeling van auto-immuunziekten (Esmaeil et al., 2017; Surai et al., 2024).

Conclusie

Mariadistel is een krachtige natuurlijke antioxidant met een breed scala aan effecten op de menselijke gezondheid. De plant beschermt de lever, ondersteunt de regulering van de bloedsuikerspiegel, bevordert de gezondheid van het hart en biedt mogelijk ook kansen bij de behandeling van neurodegeneratieve en oncologische aandoeningen. Verder klinisch onderzoek is nodig om de effecten beter te begrijpen en de dosering voor verschillende gezondheidsindicaties te optimaliseren.

Geschreven voor Kratom World door:
Ing. Matěj Malík, Ph.D.
Wetenschappelijk onderzoeker, postdoctoraal onderzoeker
Faculteit Agrobiologie, Voedings- en Natuurlijke Hulpbronnen, Tsjechische Landbouwuniversiteit Praag (ČZU)
Afdeling Agro-milieuchemie en Plantenvoeding

Bronnen:

• Abenavoli, L., Milic, N., 2017. Chapter 45 - Silymarin for Liver Disease, In: Muriel, P. (Ed.), Liver Pathophysiology. Academic Press, Boston, pp. 621-631. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-804274-8.00045-X.
• Akhtar, M.N., Saeed, R., Saeed, F., Asghar, A., Ghani, S., Ateeq, H., Ahmed, A., Rasheed, A., Afzaal, M., Waheed, M., Hussain, B., Asif Shah, M., 2023. Silymarin: a review on paving the way towards promising pharmacological agent. International Journal of Food Properties. 26, 2256-2272. https://doi.org/10.1080/10942912.2023.2244685.
• Ashique, S., Mohanto, S., Kumar, N., Nag, S., Mishra, A., Biswas, A., Rihan, M., Srivastava, S., Bhowmick, M., Taghizadeh-Hesary, F., 2024. Unlocking the possibilities of therapeutic potential of silymarin and silibinin against neurodegenerative Diseases-A mechanistic overview. European Journal of Pharmacology. 981, 176906. https://doi.org/10.1016/j.ejphar.2024.176906.
• Bjørklund, G., Cruz-Martins, N., Goh, B.H., Mykhailenko, O., Lysiuk, R., Shanaida, M., Lenchyk, L., Upyr, T., Rusu, M.E., Pryshlyak, A., Shanaida, V., Chirumbolo, S., 2024. Medicinal Plant-derived Phytochemicals in Detoxification. Current Pharmaceutical Design. 30, 988-1015. https://doi.org/10.2174/1381612829666230809094242.
• Dhande, D., Dhok, A., Anjankar, A., Nagpure, S., 2024. Silymarin as an Antioxidant Therapy in Chronic Liver Diseases: A Comprehensive Review. Cureus. 16, e67083. https://doi.org/10.7759/cureus.67083.
• Emadi, E., Ghasemzadeh Rahbardar, M., Mehri, S., Hosseinzadeh, H., 2022. A review of therapeutic potentials of milk thistle (Silybum marianum L.) and its main constituent, silymarin, on cancer, and their related patents. Iranian Journal of Basic Medical Sciences. 25, 1166-1176. https://doi.org/10.22038/ijbms.2022.63200.13961.
• Esmaeil, N., Anaraki, S.B., Gharagozloo, M., Moayedi, B., 2017. Silymarin impacts on immune system as an immunomodulator: One key for many locks. International Immunopharmacology. 50, 194-201. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2017.06.030.
• Farzanegan, A., Shokuhian, M., Jafari, S., Shirazi, F.S., Shahidi, M., 2019. Anti-histaminic Effects of Resveratrol and Silymarin on Human Gingival Fibroblasts. Inflammation. 42, 1622-1629. https://doi.org/10.1007/s10753-019-01023-z.
• Ferdowsi, S., Shidfar, F., Heidari, I., Kashi, M., Sohouli, M.H., Sarrafi Zadeh, S., 2024. Effect of silymarin on lipid profile and glycemic control in patients with type 2 diabetes mellitus. Phytotherapy Research. 38, 4667-4674. https://doi.org/10.1002/ptr.8273.
• Foghis, M., Bungau, S.G., Bungau, A.F., Vesa, C.M., Purza, A.L., Tarce, A.G., Tit, D.M., Pallag, A., Behl, T., ul Hassan, S.S., Radu, A.-F., 2023. Plants-based medicine implication in the evolution of chronic liver diseases. Biomedicine & Pharmacotherapy. 158, 114207. https://doi.org/10.1016/j.biopha.2022.114207.
• Chaachouay, N., 2025. Synergy, Additive Effects, and Antagonism of Drugs with Plant Bioactive Compounds. Drugs and Drug Candidates. 4, 4. https://doi.org/10.3390/ddc4010004.
• Jaffar, H.M., Al-Asmari, F., Khan, F.A., Rahim, M.A., Zongo, E., 2024. Silymarin: Unveiling its pharmacological spectrum and therapeutic potential in liver diseases—A comprehensive narrative review. Food Science & Nutrition. 12, 3097-3111. https://doi.org/10.1002/fsn3.4010.
• Javed, S., Kohli, K., Ahsan, W., 2022. Bioavailability augmentation of silymarin using natural bioenhancers: An in vivo pharmacokinetic study. Brazilian Journal of Pharmaceutical Sciences. 58, e20160. https://doi.org/10.1590/s2175-97902022e20160.
• Kadoglou, N.P.E., Panayiotou, C., Vardas, M., Balaskas, N., Kostomitsopoulos, N.G., Tsaroucha, A.K., Valsami, G., 2022. A Comprehensive Review of the Cardiovascular Protective Properties of Silibinin/Silymarin: A New Kid on the Block. Pharmaceuticals. 15, 538. https://doi.org/10.3390/ph15050538.
• Kesharwani, S.S., Jain, V., Dey, S., Sharma, S., Mallya, P., Kumar, V.A., 2020. An overview of advanced formulation and nanotechnology-based approaches for solubility and bioavailability enhancement of silymarin. Journal of Drug Delivery Science and Technology. 60, 102021. https://doi.org/10.1016/j.jddst.2020.102021.
• Likhodii, S., Chin, A.C., Baskin, L.B., 2024. Chapter 22 - Role of therapeutic drug monitoring to identify clinically significant drug–herbal supplement interaction, In: Dasgupta, A. (Ed.), Therapeutic Drug Monitoring (Second Edition). Academic Press, pp. 515-544. https://doi.org/10.1016/B978-0-443-18649-3.00015-X.
• Moradi, S., Shokri-Mashhadi, N., Saraf-Bank, S., Mohammadi, H., Zobeiri, M., Clark, C.C.T., Rouhani, M.H., 2021. The effects of Cynara scolymus L. supplementation on liver enzymes: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Clinical Practice. 75, e14726. https://doi.org/10.1111/ijcp.14726.
• Okiljević, B., Martić, N., Govedarica, S., Andrejić Višnjić, B., Bosanac, M., Baljak, J., Pavlić, B., Milanović, I., Rašković, A., 2024. Cardioprotective and Hepatoprotective Potential of Silymarin in Paracetamol-Induced Oxidative Stress. Pharmaceutics. 16, 520. https://doi.org/10.3390/pharmaceutics16040520.
• Pereira, C.S.C., 2016. Providing scientific evidence for the use of dietary supplements: a case study in hepatoprotective plants, Departamento de Química Analítica, Nutrición y Bromatología. Universidad de Salamanca, Salamanca, pp. 1-204. https://doi.org/10.14201/gredos.129635.
• Raclariu-Manolică, A.C., Socaciu, C., 2023. Detecting and Profiling of Milk Thistle Metabolites in Food Supplements: A Safety-Oriented Approach by Advanced Analytics. Metabolites. 13, 440. https://doi.org/10.3390/metabo13030440.
• Skalski, B., Kuźniak, E., Kowalska, I., Sikora, M., Olas, B., 2025. A Review of the Biological Activity and Structure–Property Relationships of the Main Compounds from Schisandra chinensis. Nutrients. 17, 436. https://doi.org/10.3390/nu17030436.
• Surai, P.F., Surai, A., Earle-Payne, K., 2024. Silymarin and Inflammation: Food for Thoughts. Antioxidants. 13, 98. https://doi.org/10.3390/antiox13010098.
• Tuğcan, M.O., Akpınar, A.A., 2025. Mushroom poisoning: An updated review. Turkish Journal of Emergency Medicine. 25, 10-16. https://doi.org/10.4103/tjem.tjem_129_24.
• Wang, Y., Yuan, A.-J., Wu, Y.-J., Wu, L.-M., Zhang, L., 2023. Silymarin in cancer therapy: Mechanisms of action, protective roles in chemotherapy-induced toxicity, and nanoformulations. Journal of Functional Foods. 100, 105384. https://doi.org/10.1016/j.jff.2022.105384.
• Yardım, A., Kucukler, S., Özdemir, S., Çomaklı, S., Caglayan, C., Kandemir, F.M., Çelik, H., 2021. Silymarin alleviates docetaxel-induced central and peripheral neurotoxicity by reducing oxidative stress, inflammation and apoptosis in rats. Gene. 769, 145239. https://doi.org/10.1016/j.gene.2020.145239.
• Zalat, Z., Kohaf, N., Alm El-Din, M., Elewa, H., Abdel-Latif, M.M.M., 2021. Silymarin: A promising cardioprotective agent. Azhar International Journal of Pharmaceutical and Medical Sciences. 1, 13-21. https://doi.org/10.21608/aijpms.2021.52962.1014.